Artikel 6: Hoe kan ik een goede buizenversterker als zodanig herkennen?

Definitie
Laat ik om te beginnen duidelijk maken wat ik zelf versta onder een goede (buizen) versterker.
Mijn criterium is thuis een vergelijkbare beleving krijgen als bij een live concert. Dat stelt op de eerste plaats eisen aan dynamiek en articulatie. Articulatie is het vermogen alle aangeboden details en kleurschakeringen, juist ook in fortissimo passages, onverminderd in intensiteit en kwaliteit weer te geven. Eerlijk gezegd vind ik de ruimtelijke plaatsing minder belangrijk (immers bij een life concert zit je zelden op een ideale luisterpositie); wel beleef ik heel graag de akoestiek van de ruimte zelve.

Met deze stelling zeg ik impliciet ook: zelf luisteren en beleven is het enige dat telt. Laat u niet (mis-) leiden door internet en haar talloze fora. U weet namelijk in de regel niet wat de referentie, het ervaringsniveau en vooral de prioriteit en perceptie is van de schrijvers. Maak een voorselectie op basis van tests in gerenommeerde bladen en van eigen ervaring bij bijvoorbeeld shows, ga in enkele winkels luisteren en vraag tenslotte een set thuis op proef. Zorg wel voor natuurlijk opgenomen materiaal, dus zonder kunstmatige nagalm en geen close up opnamen van met name stemmen en instrumenten! Een goede set zal alle 'soorten' muziek realistisch maar relaxed kunnen weergeven.

Enige tips
Om u bij de voorselectie van buizenversterkers op weg te helpen, hier enige tips.
- Cruciaal is de kwaliteit van de uitgangstrafo's; of ringkern of EI blikpakket is niet zozeer belangrijk maar vooral de manier van wikkelen, de kwaliteit van de wikkeldraad en de kerndoorsnede. Wat men aan de buitenkant kan zien zijn meestal slechts de afmetingen. In de regel geldt hoe groter de trafo hoe muzikaler de versterker zal zijn (natuurlijk bij versterkers van nagenoeg gelijk uitgangsvermogen). Een versterker als de Artephonos Ensemble en 6C series hebben reusachtige trafo´s door velen de beste in de wereld genoemd!
- Let eens op de kwaliteit van de aansluitingen en van de buisvoeten. Keramische buisvoeten hebben de voorkeur; deze keuze zegt ook al iets over de filosofie van de fabrikant. Vermijd versterkers waarbij buizen direct in de print zijn gesoldeerd!
- Vraag of zoek naar foto's van het inwendige. Zeker bij buizenversterkers is hard-wired bedrading (dus geen printplaten in de signaalwegen) muzikaal het neusje van de zalm. Het overbrugd zijn van elco's met MKP condensatoren is ook zeer gunstig.
- Het uitgangsvermogen van een buizenversterker kunt u wat krapper kiezen dan bij een solid state versterker. Dat komt omdat een 'buizenbak' minder onaangenaam vervormt wanneer hij zijn vermogensgrens bereikt. En het vragen van het topvermogen komt slechts voor in pieken; een buizenversterker produceert dan niet gauw onaangename bijgeluiden maar beperkt in feite zelf de dynamiek. Dat geldt vooral voor triode versterkers. Een richtlijn in cijfers: het scheelt grofweg een factor twee in benodigd vermogen.

Chinees of liever niet?
Vandaag worden zeer veel producten uit China aangeboden zowel via internet als via importeurs en winkels. Omdat inmiddels wel bijna alle, gerenommeerde Westerse merken hun producten in China laten bouwen (kijk thuis maar eens achter op uw apparaten), zijn er verschillende Chinese bedrijven die weten hoe ze uitstekende kwaliteit moeten leveren. Bijvoorbeeld Spark Audio in China ontwerpt en bouwt zowel Cayin als Prima Luna. Welke Chinese bedrijven goed zijn, is voor u natuurlijk moeilijker te achterhalen. Vertrouw daarom op uw winkelier! Een goede Chinese versterker doet in geen enkel opzicht onder voor een duurder Amerikaans of Europees product. Per slot van rekening zijn het altijd overbekende en beproefde ontwerpen die toegepast worden. Laat u dus zeker niet door de prijs leiden maar enkel door uw eigen oren en het aanbod van uw winkelier.

Luidsprekerkeuze
Ook voor transistor versterkers geldt als algemene opvatting dat geen of weinig tegenkoppeling het muzikaalste resultaat geeft. Zeker bij buizenversterkers met hun uitgangstrafo, is de dempings factor aan de luidspreker uitgang dan beperkt. Dat betekent dat een speaker waarvan de impedantie sterk wisselt met de aangeboden muziek, onvoldoende harmonisch zal klinken en zeker in het laag kan gaan dreunen. Dat zegt dus feitelijk niets over de kwaliteit van de versterker maar meer over de kwaliteit van de speaker. Blijkbaar heeft de speakerontwerper in het filter allerlei trucs moeten uithalen om (middels een meetversterker met hoge demping) een rechte frequentiecurve te verkrijgen.

Let ook eens op het rendement van een luidspreker, dat scheelt in het benodigde versterker vermogen (en dus ook in uw portomonnee!). Heeft u (gemiddeld genomen) met een speaker met een rendement van 91 dB voldoende aan een versterker van 2 x 20 watt, dan heeft u met een speaker met een rendement van 85 dB 2 x 80 watt nodig.

Een gouden tip: speakers van Peitho zijn niet alleen zeer fraai om te zien maar klinken super realistisch en zijn prima geschikt voor buizenversterkers.

Vorige artikel: Levensduur en kwaliteit van buizen
Volgende artikel: Aarding en interlinks